Telefon: 0(212) 232 32 63

İŞ HUKUKU-İŞÇİ İŞVEREN İLİŞKİLERİ

İŞ HUKUKU-İŞÇİ İŞVEREN İLİŞKİLERİ

İŞ HUKUKU

İŞÇİ – İŞVEREN İLİŞKİLERİ

 

İŞTEN ÇIKARILAN İŞÇİNİN HAKLARI NELERDİR?

            Bir hizmet sözleşmesiyle belirli bir ücret karşılığı, işverene bağlı çalışan kişiye “işçi” denir. Günümüzde belli sebeplerle işveren tarafından işten çıkarılan işçiler kanundan doğan bazı haklarından mahrum kalmamak üzere aşağıda anlatacağımız hukuki çarelere başvuru yollarını aramaktadırlar.

 

İŞTEN ÇIKARILAN İŞÇİ HANGİ ALACAK KALEMLERİNİ TALEP EDEBİLİR?

            İşten çıkarılan işçilerin somut olayın özelliğine göre kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanma, işe iade hakkı, maddi-manevi tazminata hak kazanma, ödenmeyen maaşlarını talep hakkı, ödenmeyen fazla mesai ve yıllık ücretli izin alacağı hakkı, yol ve yemek parası, eğitim yardımı, çocuk parası, hafta tatili ücreti iş arama izni ücreti, bayram-genel tatil ücreti, ölüm tazminatı, asgari geçim indirimi gibi alacak hakları bulunmaktadır.

            Kıdem tazminatı ve ihbar tazminatının işveren tarafından ödenmemesi günlük hayatta en sık karşılaşılan sorunlar arasında yer almaktadır. Kıdem tazminatı, keyfi veya haksız sebeple işten çıkarılan işçinin hak kazandığı tazminat türüdür. Haklı nedenler işçi tarafından yapılan, genel ahlak ve dürüstlük kuralına aykırı davranışlar olabilir. Bu tazminatın hesabı, işçinin en son aldığı brüt (giydirilmiş) maaşı üzerinden hesaplanır. Tavan rakam ise en yüksek devlet memurunun bir yıllık ikramiye tutarını geçemez.

            İhbar tazminatı ise işçiye işi bırakmadan önce işverene belli süre önceden bildirim yapmasını, işverene de işçiyi çıkarmadan belli süre önceden bildirim yapmasını gerektiren hukuki bir yaptırımdır. Bu süreler işçinin işyerinde çalıştığı süreyle doğru orantılıdır. Bu sürelere uymadan iş sözleşmesini sona erdiren taraf bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır. İş sözleşmesi;

  • altı aydan az sürmüşse bildirimden itibaren iki hafta,
  • altı aydan bir buçuk yıla kadar sürmüşse, bildirimden itibaren dört hafta,
  • bir buçuk yıldan üç yıla kadar sürmüşse, bildirimden itibaren altı hafta,
  • üç yıldan fazla sürmüşse, bildirimden itibaren sekiz hafta sonra iş sözleşmesi feshedilmiş sayılır.

            Bu alacak kalemlerinin yanı sıra işçi işe dönmek istiyorsa işe iade davası da açabilir.

 

İŞE İADE DAVASI VE SÜRECİ NASIL İŞLER?

            İşveren tarafından feshedilen iş sözleşmesinin feshi haklı bir nedene dayanmıyorsa işçi, şartlarını da sağlamak koşuluyla işe iade davası açabilir. Bu davayı yalnızca işçi açabilir, işverenin böyle bir hakkı yoktur.

            Bu davanın açılabilmesi için;

  • işyerinde en az 30 işçi çalışıyor olmalı,
  • işçi bu işyerinde en az 6 aydır çalışıyor olmalı,
  • işçi ile işveren arasında belirsiz süreli iş sözleşmesi bulunmalı,
  • iş sözleşmesinin feshi haklı nedene dayanmıyor olmalıdır. İş akdinin feshi bu durumda son çare olmalıdır. İş sözleşmesi, yazılı olarak ve fesih nedenleri açık ve anlaşılır şekilde belirtilen bir bildirimle feshedilmelidir. Fesih yazılı bir beyanla gerçekleşmemiş ise geçerli bir fesihten söz edilemeyeceğinden işe iade davası açılabilir.

Burada en önemli husus, kendisine iş akdinin feshi bildirilen işçi 30 gün içinde bu davayı açmak zorundadır. Aksi halde işçi, işe iadeyi dava edemeyecektir. İşe iade davaları kanunda düzenlendiği üzere 2 ay içinde sonuçlanmalıdır. Ancak uygulamada davanın bu kadar hızlı çözüme kavuşması pek mümkün olamamaktadır. Bu dava için avukat tutmak zorunlu değildir ancak davanızı avukatla takip etmeniz hak kayıpları yaşama ihtimalinizi en aza indirecek ve hızlı şekilde sonuç almanızı sağlayacaktır.

 

HANGİ DAVALARDA ZORUNLU ARABULUCULUK VARDIR?

            İşçi ile işveren arasındaki alacak, tazminat ve işe iade ile ilgili uyuşmazlıklarda görevli ve yetkili mahkemede dava açmadan önce arabuluculuk yoluna başvurulması zorunludur. Arabuluculuk görüşmeleri olumlu sonuçlanırsa, burada verilen karara, dava açılmasına gerek olmaksızın her iki taraf da uymak zorundadır. Ancak bu görüşmeler olumsuz sonuçlanırsa ve anlaşma sağlanamazsa görevli ve yetkili mahkemeye başvurarak dava açılması gerekmektedir.

 

İŞSİZLİK MAAŞI VE ŞARTLARI NEDİR? KİMLER ALABİLİR?

İşsizlik maaşı; kanunda sayılan şartları sağlayan kişilere, işsiz kaldıkları dönemde yine kanunda belirtilen süre ve miktarda ödenen ödenektir.

Şartları;

  • Kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalmak,
  • Hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olmak,
  • Hizmet akdinin feshinden önceki son üç yıl içinde en az 600 gün süre ile işsizlik sigortası primi ödemiş olmak,
  • Hizmet akdinin feshinden sonraki 30 gün içinde en yakın İŞKUR birimine şahsen ya da elektronik ortamda başvurmaktır.

 

İŞSİZLİK MAAŞI NE KADAR SÜRE BOYUNCA ÖDENİR?

 

Kanunda yer alan diğer şartları da taşıması halinde hizmet akdinin feshinden önceki son üç yıl içinde;

 

  • 600 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 180 gün,
  • 900 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 240 gün,
  • 1080 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 300 günsüre ile işsizlik ödeneği verilmektedir.

 

Sigortalı işsizler, TC Kimlik Numaraları bulunan nüfus cüzdanı ile birlikte herhangi bir PTTBank şubesine başvurarak işsizlik ödeneklerini alabilecektirler.